Độc Đáo Tết Cung Đình Thăng Long Xưa Và Các Nghi Lễ “Tống Cựu Nghinh Tân”

Giữa tiết xuân dịu nhẹ của ngày 23 tháng Chạp, khi đất trời Hà Nội vừa kịp chạm ngưỡng giao mùa, Hoàng thành Thăng Long như bừng tỉnh sau một năm trầm mặc. Không gian di sản ngàn năm tuổi ấy một lần nữa trở thành trung tâm của ký ức và nghi lễ, nơi Tết không bắt đầu bằng pháo hoa hay hội hè náo nhiệt, mà khởi sinh từ những nghi thức trang nghiêm, chậm rãi và đầy chiều sâu văn hóa.

Chương trình “Tống cựu nghinh tân” do Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội tổ chức sáng 10/2 đã mở ra cánh cửa để công chúng hôm nay bước vào thế giới Tết cung đình Thăng Long xưa, nơi mỗi động tác, mỗi nghi lễ đều mang theo triết lý sống và quan niệm về trật tự xã hội của cha ông.

Khoảnh khắc Tết bắt đầu từ Hoàng thành

Đúng ngày lễ ông Công ông Táo, trong bầu không khí trong trẻo của buổi sớm cuối năm, các nghi thức đón Tết cung đình được tái hiện tại Hoàng thành Thăng Long một cách trang trọng và chừng mực. Lễ Tiến lịch mở đầu cho chuỗi nghi lễ, đánh dấu việc triều đình chính thức ban hành lịch mới, khẳng định quyền lực tối thượng trong việc xác lập thời gian và mùa vụ. Tiếp đó là nghi thức thả cá chép, gửi gắm ước vọng về sự hanh thông, thuận hòa giữa con người và vũ trụ. Lễ thướng tiêu, dựng cây nêu trước cổng Đoan Môn, tạo nên hình ảnh mang tính biểu tượng cho sự xua đuổi tà khí, bảo vệ không gian linh thiêng của kinh đô. Khép lại là lễ đổi gác, nghi thức tưởng chừng đơn giản nhưng hàm chứa thông điệp về kỷ cương, trật tự và sự tiếp nối trách nhiệm giữa năm cũ và năm mới.

Sự hiện diện của Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn, Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker cùng đông đảo đại biểu Trung ương và thành phố không chỉ cho thấy tầm vóc của sự kiện mà còn khẳng định vị thế đặc biệt của Hoàng thành Thăng Long trong đời sống chính trị, văn hóa đương đại của Thủ đô.

Bảo tồn di sản từ tinh thần đến hành động

Phát biểu tại sự kiện, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà nhấn mạnh Hoàng thành Thăng Long không chỉ là nơi lưu giữ những dấu ấn vàng son của lịch sử mà còn là linh hồn của Thủ đô ngàn năm văn hiến. Việc tổ chức, phục dựng các nghi lễ Tết cung đình ngay trong không gian di sản là minh chứng rõ ràng cho quyết tâm của Hà Nội trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị tốt đẹp của dân tộc, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô Văn hiến, Bản sắc, Sáng tạo tới cộng đồng trong nước và quốc tế.

Điều đáng chú ý là các hoạt động này không phải nỗ lực đơn lẻ. Thành phố Hà Nội luôn trân trọng sự phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, sự cố vấn của giới khoa học và sự ủng hộ của bạn bè quốc tế. Chính nền tảng hợp tác chiến lược ấy đã giúp các giá trị văn hóa của Thăng Long - Hà Nội không ngừng được làm mới cách tiếp cận, để di sản không đứng yên trong quá khứ mà tiếp tục tỏa sáng trong đời sống hôm nay. Như lời Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội chia sẻ, sự hiện diện đông đảo của các đại biểu, khách quốc tế, nhà khoa học, Nhân dân và du khách là minh chứng sinh động cho sức lan tỏa của văn hóa Việt Nam và cam kết chung trong việc gìn giữ di sản, tài sản vô giá của nhân loại.

Góc nhìn quốc tế về Tết Việt trong không gian di sản

Từ góc nhìn của một tổ chức văn hóa toàn cầu, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker đánh giá cao sự kết hợp hài hòa giữa nghi lễ cung đình truyền thống và các hình thức trải nghiệm văn hóa đương đại trong chương trình “Tống cựu nghinh tân”. Theo ông, nghi lễ tiễn đưa Táo quân là một trong những sinh hoạt tâm linh tiêu biểu, phản ánh mối quan hệ bền chặt giữa con người với gia đình, tổ tiên và thiên nhiên. Việc tái hiện nghi lễ này trong không gian Hoàng thành không chỉ tôn vinh giá trị văn hóa phi vật thể đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ, mà còn gửi gắm kỳ vọng về những khởi đầu tốt đẹp cho năm mới.

UNESCO đặc biệt đánh giá cao những sáng kiến giúp di sản được bảo tồn một cách sống động, dễ tiếp cận và gắn bó mật thiết với cộng đồng. Khi nghi lễ truyền thống được đặt trong không gian di sản, với sự tham gia trực tiếp của công chúng, di sản không còn là khái niệm trừu tượng mà trở thành trải nghiệm văn hóa cụ thể, giàu cảm xúc. Đó cũng là lý do UNESCO cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong hành trình bảo tồn và lan tỏa những giá trị văn hóa phong phú tới các thế hệ hôm nay và mai sau.

Đường hoa Hoàng thành và biểu tượng giao thời

Một điểm nhấn đặc biệt của Tết cung đình năm nay là sự xuất hiện của đường hoa Tết Hoàng thành Thăng Long 2026, kéo dài từ cổng Đoan Môn đến Điện Kính Thiên. Lần đầu tiên mô hình đường hoa được tổ chức trong không gian di sản, đặt ra yêu cầu rất cao về sự hài hòa giữa cảnh quan mùa xuân và công tác bảo tồn. Sự phối hợp giữa Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội, Tập đoàn SOVICO và Công ty Cổ phần Địa ốc Phú Long đã cho thấy nỗ lực nghiêm túc trong việc tôn trọng tuyệt đối các giá trị lịch sử, kiến trúc và trục không gian đặc thù của Hoàng thành.

Với chủ đề “Bình Minh Khát Vọng”, đường hoa không đơn thuần là không gian trang trí mà là câu chuyện thị giác về khoảnh khắc chuyển giao giữa ký ức kinh đô ngàn năm và khát vọng phát triển của Thủ đô trong thời đại mới. Không gian trải nghiệm được tổ chức thành bốn lớp nội dung Kinh, Kỳ, Vọng, Hội, dẫn dắt du khách đi qua chiều sâu lịch sử, tinh thần kinh kỳ và niềm tin hướng tới tương lai. Trong sắc hoa và ánh nắng xuân, Hoàng thành hiện lên vừa cổ kính, vừa tươi mới, đủ để níu chân người dân và du khách trong những ngày đầu năm.

Tết cung đình và trật tự xã hội xưa

Theo quan niệm truyền thống, Tết Nguyên đán bắt đầu từ ngày 23 tháng Chạp và kết thúc vào mùng 7 tháng Giêng. Khoảng thời gian này không chỉ là kỳ nghỉ lễ mà là một chuỗi nghi lễ liên hoàn, được tổ chức trang trọng cả trong cung đình lẫn ngoài dân gian. Tại Thăng Long xưa, văn hóa Tết đạt đến độ phong phú và chuẩn mực, phản ánh rõ nét trật tự xã hội và quyền uy của triều đình.

Dưới thời Lê Trung hưng, hệ thống nghi lễ Tết cung đình được tổ chức bài bản, kéo dài từ cuối tháng Chạp năm cũ đến hết mùng 7 tháng Giêng năm mới. Trong đó, những nghi lễ như Tiến lịch, Tiến Xuân ngưu, thướng tiêu và Chính đán giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Chúng không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn thể hiện quyền lực của nhà nước phong kiến trong việc điều hòa mối quan hệ giữa con người, thiên nhiên và vũ trụ.

Trong chương trình “Tống cựu nghinh tân”, các nghi lễ này được tái hiện thông qua hình thức sân khấu hóa kết hợp trải nghiệm trực tiếp. Sau khi xem Lễ Tiến lịch, các đại biểu và người dân cùng tham gia thả cá chép, dựng cây nêu trước cổng Đoan Môn với mong ước một năm mới an lành, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, rồi chứng kiến nghi thức đổi gác mang tính biểu tượng cao. Những trải nghiệm ấy giúp công chúng hôm nay hiểu sâu hơn về giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc của Thăng Long - Hà Nội.

Khi Tết xưa trở thành trải nghiệm du lịch hôm nay

Thông qua các hoạt động nghiên cứu, phục dựng và giới thiệu tại Khu di sản Hoàng thành Thăng Long, những nghi lễ Tết cung đình xưa đang dần được hồi sinh một cách cẩn trọng và khoa học. Điều quan trọng hơn, chúng trở thành sản phẩm văn hóa, du lịch đặc sắc, góp phần làm giàu thêm trải nghiệm cho du khách khi đến Hà Nội dịp đầu năm. Tết không còn là câu chuyện kể trong sách sử, mà hiện hữu bằng hình ảnh, âm thanh, không gian và cảm xúc.

Tết 2026 là thời điểm lý tưởng để du khách lựa chọn Hà Nội làm điểm đến, nơi có thể cảm nhận trọn vẹn chiều sâu văn hóa của một kinh đô ngàn năm văn hiến. Những nghi lễ cung đình trang nghiêm, đường hoa Hoàng thành rực rỡ và không khí xuân thanh nhã của Thủ đô tạo nên hành trình du xuân vừa giàu tri thức, vừa đậm chất thưởng lãm.

Tiên Phong Travel trân trọng mời gọi du khách đồng hành trong các tour du lịch Hà Nội Tết 2026, được thiết kế tinh tế để kết nối Hoàng thành Thăng Long, không gian Tết cung đình và những điểm đến văn hóa đặc sắc nhất của Thủ đô. Một chuyến đi để lắng lại giữa nhịp sống hiện đại, để hiểu Tết từ gốc rễ văn hóa và để mang về những ký ức xuân sâu lắng, chỉ có thể tìm thấy ở Hà Nội những ngày đầu năm.