Sông Mara: Nơi Diễn Ra Cảnh Tượng Vượt Sông Ngoạn Mục Nhất Thế Giới

Trong cuộc Đại Di Cư, đàn linh dương đầu bò phải vượt qua 3 con sông khi di chuyển từ Serengeti (Tanzania) sang Maasai Mara (Kenya): sông Sand, sông Talek và sông Mara. Trong đó, sông Sand nước cạn, sông Talek nước nông - cả hai đều không tạo ra cảnh tượng đáng kể. Chỉ có sông Mara, với dòng nước sâu, bờ dốc đứng và hơn 3.000 con cá sấu sông Nile, mới là nơi tạo nên những cảnh vượt sông mà du khách bay nửa vòng trái đất để đến xem.

Sông Mara Ở Đâu?

Sông Mara bắt nguồn từ vùng cao nguyên Narok thuộc rừng Mau ở phía tây Kenya, chảy theo hướng tây nam qua khu bảo tồn Maasai Mara, vượt biên giới sang Tanzania đi qua phía bắc Serengeti, rồi đổ vào hồ Victoria. Tổng chiều dài khoảng 395 km, diện tích lưu vực khoảng 13.504 km².

Đoạn sông chảy qua Maasai Mara (phía Kenya) dài khoảng 13 km. Đoạn chảy qua Bắc Serengeti (phía Tanzania) dài khoảng 48 km. Chiều rộng sông thay đổi theo đoạn, có nơi chỉ 10–15 mét, có nơi rộng đến 50 mét. Độ sâu trung bình khoảng 1.5–3 mét vào mùa khô, nhưng mùa mưa có thể dâng cao hơn nhiều. Nước sông quanh năm đục do phù sa, tầm nhìn dưới nước gần như bằng 0.

Bờ sông Mara ở nhiều đoạn rất dốc, có nơi cao 3–5 mét, tạo thành vách đứng. Linh dương phải nhảy từ trên cao xuống nước, bơi qua sông, rồi leo lên bờ bên kia trơn trượt. Chính địa hình này tạo nên cảnh tượng mà các kênh National Geographic và BBC Earth đã ghi hình hàng chục năm qua.

Vượt Sông Mara Diễn Ra Như Thế Nào?

Mỗi năm từ tháng 7 đến tháng 10, hàng trăm nghìn con linh dương đầu bò và ngựa vằn tập trung trên bờ sông Mara. Chúng cần sang bờ bên kia để tìm đồng cỏ tươi, nhưng bản năng báo cho chúng biết dưới nước có nguy hiểm. Vì vậy, chúng thường đứng trên bờ hàng giờ, có khi cả ngày. Có những lần hàng nghìn con tụ tập, đứng chờ, rồi quay đầu bỏ đi mà không vượt.

Khi con đầu đàn quyết định nhảy, cả đàn lao theo trong vài giây. Hàng nghìn con chen lấn, xô đẩy nhau qua những lối mòn hẹp xuống bờ sông, nhảy từ vách cao xuống nước, bơi qua dòng nước đục. Cá sấu sông Nile tấn công từ bên dưới. Bờ bên kia trơn trượt, nhiều con không leo lên được, bị dòng nước cuốn trôi. Sư tử và báo đôi khi chờ sẵn trên bờ bên kia.

Mỗi lần vượt sông kéo dài từ vài phút đến hơn một giờ, tùy số lượng đàn. Trung bình mỗi năm khoảng 6.250 con linh dương chết đuối hoặc bị cá sấu bắt tại sông Mara. Xác linh dương trôi dạt dọc sông, trở thành nguồn thức ăn cho cá sấu, kền kền, đại bàng cá và cá da trơn.

Vượt sông không phải sự kiện một lần. Nó xảy ra nhiều lần trong suốt 3–4 tháng, tại nhiều điểm khác nhau dọc sông. Có ngày xảy ra 2–3 lần, có ngày không lần nào. Đàn linh dương đôi khi vượt sang bờ bên kia rồi vài ngày sau lại vượt ngược trở lại - các nhà sinh học vẫn chưa giải thích rõ vì sao.

Trên đoạn sông phía Maasai Mara (Kenya), có khoảng 5–6 điểm vượt sông chính. Tài xế safari bản địa biết rõ từng điểm và sẽ đưa quý khách đến nơi đàn thú đang tập trung. Mùa cao điểm tháng 8, có thể có 50–80 xe du lịch tụ tập tại một điểm vượt sông. Đoạn sông phía Bắc Serengeti (Tanzania) dài gấp 3 lần, cũng có vượt sông nhưng ít xe du lịch hơn nhiều.

Cá Sấu, Hà Mã Và Các Loài Sống Trên Sông

Sông Mara là nơi sinh sống của hơn 3.000 con cá sấu sông Nile, một số con dài trên 5 mét. Cá sấu sông Nile có lực cắn mạnh nhất trong tất cả các loài động vật hiện còn sống - khoảng 22.000 Newton, gấp 10 lần lực cắn của sư tử. Chúng nằm chờ dưới nước, gần như bất động, cho đến khi linh dương bơi ngang qua đầu.

Ngoài mùa vượt sông, cá sấu sông Mara sống nhờ cá, chim nước và xác động vật trôi dạt. Chúng có thể nhịn ăn hàng tháng sau một bữa ăn lớn. Vào mùa di cư, một con cá sấu trưởng thành có thể ăn no trong vài lần tấn công rồi không cần ăn thêm cả tuần.

Dọc sông Mara cũng có đàn hà mã rất lớn - ở một số đoạn, du khách có thể đếm được 30–50 con hà mã cùng ngâm mình trong nước. Hà mã nặng 1.500–3.200 kg, ban ngày ngâm dưới sông, ban đêm lên bờ ăn cỏ. Hà mã tuy ăn cỏ nhưng rất hung dữ, đặc biệt khi có con non. Chúng thường không tấn công linh dương vượt sông, nhưng linh dương vẫn tránh bơi gần khu vực hà mã tụ tập.

Sông Mara còn là nơi sinh sống của cá da trơn (catfish) rất lớn, kỳ đà nước (monitor lizard), rái cá, và hàng chục loài chim nước: đại bàng cá châu Phi, cò, bồ nông, chim bói cá, kền kền. Sau mỗi đợt vượt sông, xác linh dương trôi dạt thu hút hàng trăm kền kền và đại bàng tập trung dọc bờ - tạo nên cảnh tượng hoang dã đặc trưng của sông Mara.

Thời Điểm Và Cách Xem Vượt Sông

Vượt sông Mara diễn ra từ tháng 7 đến tháng 10, tập trung nhất vào tháng 8 và đầu tháng 9. Thời điểm chính xác thay đổi mỗi năm vì phụ thuộc vào lượng mưa và hướng di chuyển của đàn thú.

Quý khách cần ở lại khu vực Maasai Mara hoặc Bắc Serengeti tối thiểu 3–4 đêm để có xác suất chứng kiến vượt sông. Linh dương có thể đứng trên bờ 5 giờ rồi bỏ đi mà không vượt, hoặc vượt nhiều lần trong cùng một ngày. Không ai dự đoán chính xác được.

Tài xế safari bản địa liên lạc với nhau qua bộ đàm để cập nhật vị trí đàn thú. Khi có dấu hiệu linh dương tụ tập gần bờ sông, tài xế sẽ đưa quý khách đến vị trí quan sát tốt nhất. Thường đỗ xe cách bờ sông khoảng 20–50 mét, quý khách đứng trên xe nhìn xuống sông.

Nếu muốn xem vượt sông phía Kenya (Maasai Mara): đông du khách hơn (mùa cao điểm có thể 50–80 xe tại một điểm), nhưng cơ sở hạ tầng tốt hơn, lodge và camp nhiều lựa chọn, di chuyển từ Nairobi nhanh hơn.

Nếu muốn xem phía Tanzania (Bắc Serengeti): ít xe du lịch hơn nhiều, riêng tư hơn, đoạn sông dài hơn (48 km so với 13 km phía Kenya). Tuy nhiên, di chuyển từ Arusha vào Bắc Serengeti mất thời gian hơn, lodge ít hơn và cần đặt sớm.

Trong tour Kenya-Tanzania 11 ngày của Tiên Phong Travel, quý khách có 2 đêm tại Maasai Mara với game drive cả ngày dọc bờ sông Mara. Lịch trình đi qua cả Serengeti phía Tanzania, nên có cơ hội quan sát sông Mara từ cả hai phía.