Làng Du Lịch Cộng Đồng Quỳnh Sơn Đang Mùa Lúa Chín Vàng Ruộm, Đẹp Tựa Miền Cổ Tích

Từ trung tâm Hà Nội đi về hướng Đông Bắc khoảng 160 km, con đường uốn lượn giữa những triền núi đá vôi dẫn du khách đến một miền quê thanh bình, nơi có dòng sông Thương trong xanh vắt uốn quanh thung lũng như dải lụa mềm. Giữa bức tranh thiên nhiên ấy, làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn hiện ra với những mái nhà sàn lợp ngói âm dương, san sát và đồng nhất hướng mặt về phía Nam, tựa như những phím đàn gỗ ngân lên bản hòa ca của đất trời. Nơi đây vừa được Tổ chức Du lịch Liên Hợp quốc (UN Tourism) vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025” - niềm tự hào không chỉ của Lạng Sơn, mà của cả du lịch Việt Nam.

Làng cổ trăm năm trong thung lũng mây

Nằm ở độ cao hơn 600 mét, Quỳnh Sơn được bao bọc bởi các dãy núi đá vôi trùng điệp của thung lũng Bắc Sơn, quanh năm mây trắng vấn vít trên những sườn đồi. Ngôi làng có gần 450 ngôi nhà sàn, phần lớn đã tồn tại hàng trăm năm, được dựng từ gỗ quý và lợp mái ngói âm dương. Người dân trong làng phần lớn là dân tộc Tày, ngoài ra còn có vài hộ Nùng và Dao, sống quây quần, hiền hòa trong một cộng đồng đậm đà bản sắc.

Mỗi ngôi nhà sàn ở đây đều quay mặt về hướng Nam, theo quan niệm “làm nhà hướng Nam, lấy vợ hiền hòa”, tượng trưng cho sự thuận hòa với tự nhiên, tránh gió lạnh phương Bắc và đón ánh sáng ấm áp. Dưới nếp nhà, bếp lửa đỏ rực, khói lam chiều len qua mái ngói cong cong, phản chiếu sắc vàng của lúa chín. Đó là hình ảnh bình dị mà sâu thẳm, như thể thời gian đã ngừng trôi để giữ nguyên vẻ đẹp nguyên sơ của một miền quê Việt cổ.

Sông Thương chảy uốn lượn quanh làng, mang nước tưới tiêu cho ruộng lúa, cho vườn cam, vườn quýt và cho cả nhịp sống. Mùa lúa chín, thung lũng Bắc Sơn biến thành tấm thảm vàng trải dài vô tận. Từ đỉnh Nà Lay cao gần 700 mét, du khách có thể ngắm toàn cảnh Quỳnh Sơn trong biển mây bồng bềnh, nơi những mái nhà sàn bé nhỏ như những nốt nhạc giữa cánh đồng lúa mênh mang. Đó là khoảnh khắc khiến bao nhiếp ảnh gia, bao du khách mê mẩn mà ngẩn ngơ.

Nơi lưu giữ linh hồn người Tày

Quỳnh Sơn được hình thành từ năm 2010 như một mô hình làng du lịch cộng đồng kiểu mẫu, và được công nhận là điểm du lịch địa phương vào năm 2015. Thay vì tách mình khỏi nhịp sống hiện đại, người dân nơi đây chọn cách sống chậm, bền vững, vừa làm nông nghiệp vừa đón khách du lịch, giữ gìn nguyên vẹn nét đẹp truyền thống của dân tộc Tày.

Từng ngôi nhà, từng con đường, từng hàng tre, hàng cau đều được chăm chút. Người dân chủ động phân loại rác, xây khu vệ sinh khép kín, di dời chuồng trại ra xa khu dân cư để không gian luôn sạch sẽ và trong lành. Những nụ cười rạng rỡ, ánh mắt hiền hậu, những lời chào thân tình khiến du khách cảm nhận được sự hiếu khách và lòng tự trọng của một cộng đồng yêu quê hương, yêu văn hóa của mình.

Du khách đến Quỳnh Sơn được đón tiếp như người nhà. Ban ngày, có thể thong thả đi bộ hay đạp xe quanh làng, qua những cánh đồng lúa mướt mát, dừng chân bên dòng sông Thương để nghe tiếng nước chảy róc rách, hay tham gia gặt lúa cùng bà con trong mùa vàng. Buổi tối, khi màn đêm buông xuống, cả làng sáng lên bởi ánh lửa trại. Những chàng trai cô gái Tày khoác áo chàm, tay cầm đàn tính, ngân lên những làn điệu Then da diết, tiếng hát chạm vào lòng người bằng sự trong trẻo, mộc mạc mà đầy quyến rũ.

Mỗi dịp xuân về, Quỳnh Sơn lại rộn ràng lễ hội Lồng Tồng, hay còn gọi là hội xuống đồng. Người dân cùng cầu mùa màng bội thu, đời sống ấm no. Trên cánh đồng, từng đội nông dân thi gặt lúa, bó rơm, ném còn, đánh đu, hát ví, hát Then, những trò chơi dân gian gắn liền với văn hóa lúa nước. Lễ hội ấy không chỉ là sinh hoạt cộng đồng mà còn là sợi dây nối quá khứ với hiện tại, giúp du khách cảm nhận được nhịp sống chân chất mà giàu sức sống của vùng đất Đông Bắc.

Nhà sàn ở Quỳnh Sơn có kiến trúc ba gian hai chái, cầu thang chín bậc tượng trưng cho cửu trùng thiên. Gian giữa là nơi thờ cúng tổ tiên, hai bên là nơi tiếp khách và sinh hoạt. Dưới sàn, trước kia người dân để trâu bò và nông cụ, nay được cải tạo thành phòng ngủ, nơi du khách có thể nghỉ ngơi trong tiếng côn trùng rả rích và làn khói bếp vấn vít.

Điều làm say lòng du khách hơn cả là ẩm thực nơi đây. Mỗi món ăn đều chứa đựng hương vị của núi rừng và tâm hồn người Tày. Có bánh chưng đen gói bằng lá dong riềng, dẻo quánh và thơm bùi; có khâu nhục béo ngậy mà đậm đà; có thịt lợn quay vàng ruộm giòn tan; có măng rừng ngâm mắc mật nồng nàn vị núi. Rượu ngô men lá rót ra chén nhỏ, sóng sánh hương nếp, uống một ngụm mà lòng người như ấm lại. Ẩm thực ở đây không cầu kỳ, nhưng tinh tế, chân thành như chính con người Bắc Sơn, giản dị mà sâu sắc.

Hành trình đưa Quỳnh Sơn ra thế giới

Tháng 2/2025, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lạng Sơn đã lập hồ sơ đề cử Quỳnh Sơn tham dự Giải thưởng “Làng du lịch tốt nhất thế giới” của UN Tourism. Hồ sơ được chuẩn bị tỉ mỉ, phản ánh đầy đủ các giá trị văn hóa, tự nhiên, xã hội và mô hình phát triển du lịch bền vững của địa phương.

Trên tổng số 270 hồ sơ đến từ 65 quốc gia, Quỳnh Sơn đã vượt qua nhiều ứng cử viên nặng ký để trở thành một trong hai đại diện của Việt Nam được vinh danh tại lễ công bố tổ chức ở thành phố Hồ Châu, tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc) vào tháng 10/2025.

Giải thưởng là kết tinh của sự nỗ lực bền bỉ suốt hơn một thập kỷ, của chính quyền, người dân và các tổ chức du lịch. Nhưng sâu xa hơn, đó là sự ghi nhận cho một triết lý sống: phát triển không tách rời bảo tồn, làm du lịch mà vẫn giữ được hồn cốt văn hóa, để mỗi bước chân du khách đến đây không chỉ dừng lại ở sự ngắm nhìn mà là sự đồng cảm.

Niềm tự hào của du lịch Việt Nam

Giải thưởng “Làng du lịch tốt nhất thế giới” đã mở ra cánh cửa mới cho du lịch Bắc Sơn nói riêng và du lịch Việt Nam nói chung. Nó chứng minh rằng giữa thế giới hiện đại, vẫn còn những ngôi làng sống hài hòa với thiên nhiên, lấy văn hóa làm trụ cột, lấy con người làm trung tâm.

Đối với người dân Quỳnh Sơn, danh hiệu ấy không làm họ thay đổi cách sống, mà chỉ khiến họ thêm tự hào, thêm ý thức gìn giữ di sản cha ông. Họ vẫn dậy sớm ra đồng, vẫn nhóm bếp nấu xôi, vẫn hát Then trong đêm trăng và vẫn mở cửa đón khách như đón người thân trở về.

Du khách Thu Trang đến từ Hà Nội từng chia sẻ sau chuyến đi cùng Tiên Phong Travel: “Tôi đã đi nhiều nơi, nhưng Quỳnh Sơn khiến tôi xúc động đặc biệt. Cả làng mang một vẻ đẹp khó tả, vừa cổ kính, vừa sống động. Tôi ấn tượng bởi cách người dân nơi đây giữ được gần như trọn vẹn bản sắc văn hóa của dân tộc Tày. Có lẽ hiếm có nơi nào trên thế giới có được nét riêng tinh tế đến vậy.”

Khám phá Quỳnh Sơn cùng Tiên Phong Travel

Nếu bạn muốn tận mắt chiêm ngưỡng ngôi làng vừa được vinh danh trên bản đồ du lịch thế giới, muốn sống những ngày chậm rãi giữa thung lũng vàng Bắc Sơn, Tiên Phong Travel sẵn sàng đưa bạn đến hành trình ấy.

► TOUR HÀ NỘI – THÁI HẢI – BẮC SƠN – THẢO ĐỒNG LÂM | 2N1Đ

Tour “Bắc Sơn - Bình Gia 2 ngày 1 đêm” sẽ dẫn bạn qua những mái nhà ngói âm dương cổ kính, dạo giữa cánh đồng lúa trải dài, leo lên đỉnh Nà Lay ngắm bình minh và biển mây, rồi dừng chân tại làng Quỳnh Sơn để cảm nhận hơi thở của văn hóa Tày trong từng câu hát Then, tiếng đàn tính, hương cơm nếp và nụ cười mộc mạc.

Mỗi chuyến đi đến Quỳnh Sơn không chỉ là hành trình khám phá, mà còn là hành trình trở về với sự nguyên sơ và thuần khiết nhất của tâm hồn. Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, đôi khi ta cần những nơi như thế để được lắng lại, để nghe đất trời thở cùng con người.

Quỳnh Sơn - làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025, không phải chỉ vì vẻ đẹp thiên nhiên, mà vì nơi đó có những con người biết gìn giữ cội nguồn, biết sống chan hòa cùng đất, cùng mây, cùng thời gian. Hãy để Tiên Phong Travel đưa bạn đến để cảm nhận, để một lần trong đời, được nghe thung lũng Bắc Sơn ngân vang bản hòa ca của văn hóa, của sự sống và của niềm tự hào Việt Nam.